Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim
  KURAN ÇALIŞMALARI     SÜNNET-HADİS     İSLAM DÜŞÜNCESİ     HUKUK-İKTİSAT-FIKIH     USÛL-METODOLOJİ     DİNLER TARİHİ     KİTABİYAT  

Arama

M.Beşir Eryarsoy Hocamızla Demokrasi Üzerine Röportaj

Atasoy Müftüoğlu / Tarihsel Zamanları Etkilemek

Kürşad Atalar'la Toshihiko İzutsu ve oryantalistler üzerine...

İnsan ve İstibdâd / Abdurrahmân Kevâkibî

Düşüncenin Okullaştırılması ve 21.Yüzyılda Müslümanların Geleceği / Kürşat Atalar


Şehadet Kavramı Üzerine / Hikmet Zeyveli
Kurân'da geçen "şehâdet" kelimesi, günümüzde, "Allah yolunda katlolunanlar" anlamına mahkûm edilmiştir. Oysa iyi bir tahlille, bu kelimenin daha kapsamlı bir mânâya delalet ettiği ortaya çıkmaktadır.
16/01/2010 / 17:46

Bu hususu, meşhur müfessir Fahruddîn er-Râzî (v. 606 H)'nin tef­sirinden iki alıntı yaparak işlemeğe çalışacağız.

Râzî, Nisa sûresinin:

"Kim Allah'a ve Resûl'e itaat ederse, işte onlar, Allah'ın nimet verdiği peygamberler, sıddîklar, şehîdler ve sâlihlerle beraberdir. Onlar da ne güzel arkadaştır! (69)

Ayetinin tefsirinde şöyle der:

"Şehâdet" kelimesinin "kâfirler tarafından katledilmiş kişi"ye hasredilmesi caiz değildir. Bunun birkaç sebebi var:

1. Bu âyet "şehâdet" mertebesinin dinde yüce bir mertebe ol­duğunu ifade ediyor. Halbuki (mücerred) bir insanın kâfirler tarafından öldürülmesi şeref arttırıcı bir durum olamaz. Çün­kü böyle bir öldürülme, bir fâsık veya Allah katında değeri olmayan bir kimse için de sözkonusu olabilir.

2. Mü'minler "Yâ Rabbi, bize şehâdet nasib et!" diye dua ediyorlardı. Eğer "şehâdet" bir kâfirin kendisini katletmesi şek­linde anlaşılırsa, bunlar Allah'tan, kâfirlerin kendilerini öl­dürmelerini taleb etmiş olurlardı -ki bu caiz değildir. Zira, bir kâfirin kendisini öldürmesini talep etmek küfürdür. Allah'­tan, "küfür" olacak bir şeyi talep etmek nasıl caiz görülebilir?

3. Hz. Peygamber'in "Karın sancısından ölen de, suda boğulan da şehiddir" buyurmuş olduğu bilindiğine göre, "şehâdet"in sadece (düşman silahıyla) öldürülmekten ibaret olmadığı anlaşılır.

"Şehîd" ism-i faildir ve "şâhid" anlamına gelir. Bu anlamda "şehîd", Allah'ın dininin doğruluğuna şehadet eden kimsedir: Bu bazan sözle, tebliğle; bazan da kılıçla, mızrakla olur. O halde "şühedâ", adaletle ayakta duranlardır (adaletle hükme­denlerdir). Bunlar, Allah Taalâ'nın Âl-i İmran: 18 âyetiyle işa­ret ettiği "el-qâimîne bi'l-qist"olanlardır:

Allah, kendisinden başka tanrı olmadığına şâhiddir. Melekler ve ilim sahipleri de adaletle şâhiddir (ki O'ndan başka tanrı yoktur).

Allah yolunda katlolunanlara da; Allah'ın dininin hak olduğu­na, onun dışındaki her yolun batıl olduğuna tanıklık için canını feda ettiği cihetle "şehîd" denmiştir."(1)

Râzî, "Allah yolunda katlolunanlar"i öven iki âyetten(2) biri olan:

Allah yolunda öldürülenlere (katl kelimesiyle), "ölüler" (emvât kelimesiyle) demeyin; hayır, onlar diridirler, ama siz anlamıyorsunuz. (Bakara: 154) âyeti münasebetiyle de şunları söyler:

Müşrikler diyorlardı ki: "Muhammed'in ashabı, O'nun uğrunda kendilerini öldürüyorlar, kendilerini feda ederek bu dünyadan bir fayda temin edemeden hayatlarını boşu boşuna yitiriyorlar" (...) Allah Taalâ:

"Sizler de kâfirlerin dediği gibi "Onlar artık 'emvât' (ya­ni "hiçler"), (bir daha) dirilmeyecekler ve dünyada katlan­dıkları bu fedakârlıklarının karşılığını görmeyecekler" de­meyin. Biliniz ki onlar diridirler -yani dirilecekler; (dünya­daki bu fedakârlıklarının) karşılığını görerek ni'metlere erişecekler."

buyurmaktadır.

Râzî, burada "diridirler" (ahyâun) ifadesinin "dirilecekler" an­lamında kullanıldığının, benzeri âyetlerden (3) kolayca çıkarılabileceği­ni ifade eder. Ve bu yorumun el-Kâ'bî ve Ebu Müslim el-Isfehânî'nin tercihi olduğunu hatırlatır.

Aynı yorum tarzının, Ebu'l-Qâsım Abdurrahmân b. İshaq ez-Zeccâcî (v. 340 h.)'nin "Iştiqâqu Esmâi'llâh" isimli eserinde de tercih edildiğini görüyoruz. ez-Zeccâcî; Esmâu'l-husnâ'dan "eş-Şehîd" maddesini işlerken, aynı âyet (2:154) münasebetiyle şöyle yazar:

Müşrikler "Muhammed'in ashabı O'nun uğrunda bu savaşta(4) kendilerini öldürüyorlar; heba olup gidiyorlar. (Yazık!)" di­yorlardı. Allah, böyle diyenlere o öldürülenlerin gerçekte yok olmadıklarını, kendi hükmünde hayatta olduklarını ve gele­cekte diriltilerek cennetinde ebedi kalacaklarını bildirmekte­dir.(5)

 

 

Biraz Tefekkür:

Râzî ve Zeccâcî'den yaptığımız nakillerden aşağıdaki hususları elde edebiliyoruz:

 

●"Şehîd" sıfatı, sadece, "kâfirler tarafından katledilmiş kişi"lere, hasredilemez. Allah yolunda hayatını vakfetmiş, hayatı ile di­nine şahitlik (tanıklık) etmiş her mü'min-müslim kişi için kullanılabilir. Kur'ân'da mutlak olarak ifade edilen ve Râzî'nin yukarıda tartışma konusu ettiği Nisâ:69 âyetindeki "şühedâ" kelimesinin dışındaki bütün "şehîd" ve "şühedâ" kelimelerinde "şahid" mânâsına geldiği açıkça görülmektedir.

Allah'dan düşmanın silahıyla ölmesini dilemek caiz değildir. An­cak, genel anlamı içerisinde "şehîdlik" dilemek meşru ve caiz­dir.

Asli manâsıyla peygamberlerin hepsine ve hayatları müslümanların hüsn-ü şehâdetine mazhar olmuş her müslümana (Hz. Ebu Bekr gibi) -normal bir ölümle de ölmüş olsalar- "şehîd" demek caizdir. Bu hükmümüzle, Allah yolunda katlolunmuş müslümanların "şehîd" olduklarını inkâr etmiş olmuyoruz. Elbette onlar, o uğurda hayatlarını noktalayan inananlar olarak daha üstün bir "şehîdlik" örneği vermişlerdir. Fakat en yüce şehîd el­bette Hz. Peygamber'dir.

Şehidlerden bahsedildiği kabul edilen 2:154, 3:169 âyetlerinden hareketle, onların, kelimenin zahir anlamıyla ölmemiş oldukla­rını, diri olup aramızda dolaştıklarını söylemek doğru değildir. Buradaki "dirilik", "Rableri katında" ifadesi de gözönüne alındığında, ancak mecaza hamledilebilir,ya da "ba's" ola­rak kabul edilebilir. Dikkat edilirse, her iki âyette de "şehîd" kelimesi geçmez. Ayet­lerde "katlolunma" kabul edilmekte, ancak bu katlolunmanın, (ba'se inanmayanların sandıkları gibi) bir "yok" oluş veya "he­ba" oluş şeklinde anlaşılmaması gereği vurgulanmaktadır. Bu nüansla "yuqtelu" ve "emvât" kelimeleri kullanılmıştır. Bunun idrâkinde olan eski tarihçiler de -hiçbir saygısızlık kaygısı duy­madan- "(Hz.) Osman'ın Katledilmesi" şeklinde başlıklar atabil­mişler; Bedir şehidi bir sahabe için "Qutile bedren = Bedr'de katlolundu" ifadesini kullanabilmişlerdir. "Şehide Bedren" ifa­desini ise "Bedr'e katıldı" mânâsında kullanmışlardır.

Bu anlamıyla başka ideolojilerin de "şehîd"lerinden sözetmek mümkündür. Ancak ideolojilerin "bâtıl" olduğu söylenebilir.

 

 

 

 

 

…………………………………………………………………………………

 

(1) Râzî, Tefsir, 4/69 âyetinin tefsirinde

(2) 2/154; 3/169

(3) 82/13'deki ve 18/29'daki “ehâta”; 4/145'deki ve 22/56'daki ifadelerinin hep gelecek za­man sigasıyla karşılandıklarını örnek olarak verir.

(4) Burada kastedilen Bedir Savaşı'dır. Bu savaşta Ensar'dan bazı gençlerin ölmesi üzerine münafıklar yukarıdaki ifadelerle Medineli'leri tahrik ediyorlardı.

(5) A.g.e., s. 133.

 

* Nida Dergisi, sayı 60

21 Yorum

Diğer Haberler

Abdurrahman Arslan Hesaplaşmya Çağırıyor! / İnsanı Yeniden Tanımla

Millet,Kavim,Kabile,dil,vatan,devlet,bayrak gibi terimleri nasıl kavrayacağız? / Selahaddin Eş Çakırgil

İslami Sol olamaz; Çünkü,... / Görkem Evci

Adalet, Allah'ın indirdiğiyle hükmetmektir! / Ahmed Kalkan

Bilginin İslamileştirilmesi / Prof.Dr.İsmail Raci Faruki

Adalet Devleti üzerine / Faruk Karataş

Yalan; İman ve Güven Kaybının En Önemli Göstergesi / Ahmed Kalkan

Gündem Kavramı ve Müslümanın Gündemi

Kavramların Esareti ve Toplumsal Dönüşüm / Faruk Karaaslan

Kavram Dünyamız... / Ramazan Kayan

Epistemoloji'nin tanımı ve işlevi / Prof.Dr.Ahmet Yüksel Özemre

Şehadet Kavramı Üzerine / Hikmet Zeyveli

Bitkiler Kuraklığa Nasıl Dayanır?

Jeolojik ve Arkeolojik Bilgiler Işığında Tufan

Modern İlim ve Kainattaki İntizam

Bilim Dünyasını Hayrete Düşüren Olay!

Kök hücreden insan spermi ürettiler

İklim Değişikliği ve Küçülen Koyunların Sırrı

500 yılda 800 türü yok ettik

Neden ağlarız?

Beynimizin % kaçını kullanıyoruz?

Vicdandan kaçış olmadığı ispatlandı.
   
YAZARLAR  

Erhan Koç

Cengiz Duman

Mustafa Büyüksoy

Ömer Faruk Karataş

Adem İnce

Ferhat Özbadem

Nurullah Erkoç

Kalem sûresinde "Bahçe Sahipleri" kıssası
29/01/2014 - 10:36

SÖYLEŞİ  

'Türkiye İslam'ı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslam'laştırmalı' Mevlana Vahiduddin Han

Hindistanlı düşünür ve barış eylemcisi Mevlana Vahiduddin Khan geldiği Türkiye'de Timetürk'ün sorularını cevaplandırdı. Khan: 'Türkiye İslamı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslamlaştırmalı' dedi.

EDİTÖRDEN  

Islah ve İhya : Fikribeyan 3 yaşında

Mümin olmak: Bize bazı belli başlı görevler üstlenmemizi gerektirir. Bu görevler zaman ve şartlar ekseninde Öncül olma yönünden değişiklik gösterir. Çağımız putperestliğinin Doğu. Batı, Asya, Afrika gibi değişik coğrafyalarda değişik tezahürlerini görmemizi ve tahlil etmemizi iletişim araçları vasıtası ile kolayca tahlil etmemizi değerlendirmemizi sağlamaya yönelik ciddi bir iletişim çağı olduğu hesaba katılırsa biz Müslümanların bu iletişimden ve onun getirilerinden faydalarından mesul olduğumuz gerçeğini bize yansıtır.

İKTİBAS  

Prof.Dr.Yasin Aktay

Prof.Dr.Saffet Köse

Prof.Dr.Şinasi Gündüz

M.Beşir Eryarsoy

Prof.Dr.Ahmet Ağırakça

Prof.Dr.Tahsin Görgün

Prof.Dr.İbrahim Sarmış

Prof.Dr.Sönmez Kutlu

Prof.Dr.Hayri Kırbaşoğlu

Muhammed Abid Cabiri

M.Muhtar eş-Şankiti

Dr.Muhammed Ammara

"SÖMÜRGECİLİĞİN KEŞİF YOLU" ORYANTALİZMİN KLASİK SOSYOLOJİYE ETKİLERİ
05/02/2010 - 17:07

VİDEOLAR  

Şehid Seyyid Kutub belgeseli (Video)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (1)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (2)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (3)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (4)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (5)

 
 
Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim

Copyright © 2009 FİKRİ BEYAN
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz