Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim
  KURAN ÇALIŞMALARI     SÜNNET-HADİS     İSLAM DÜŞÜNCESİ     HUKUK-İKTİSAT-FIKIH     USÛL-METODOLOJİ     DİNLER TARİHİ     KİTABİYAT  

Arama

M.Beşir Eryarsoy Hocamızla Demokrasi Üzerine Röportaj

Atasoy Müftüoğlu / Tarihsel Zamanları Etkilemek

Kürşad Atalar'la Toshihiko İzutsu ve oryantalistler üzerine...

İnsan ve İstibdâd / Abdurrahmân Kevâkibî

Düşüncenin Okullaştırılması ve 21.Yüzyılda Müslümanların Geleceği / Kürşat Atalar


Harf Devriminin Okur-Yazar Oranına Etkisi Oldu mu?
Osmanlı alfabesinin kaldırılarak yerine Latin alfabesinin getirilmesi okur yazar oranını hangi yönde etkilemiştir sorusuna cevap aranıyor.
06/05/2010 / 12:04

Türkiye'de 1 Kasım 1928 tarihinde 1353 sayılı "Yeni Türk harflerinin kabul ve tatbiki hakkında Kanun"un kabul edilmesiyle Osmanlı lfabesinin Latin alfabesi almıştı.

Türkiye’de harf devriminin okuma yazma oranını artırdığı iddia edilir. Bu bir bakıma doğrudur. Çünkü Latin harflerini okuyup yazanların oranında büyük artışlar olmuş Harf devriminden bu zamana kadar okuma yazma seferberliklerinin artmasıyla nüfusun tamamına yakını  okuma yazma öğrenmiştir.

Devrimin yapılma gerekçelerinden biri Cumhuriyetin ilan edildiği yıllarda okuma yazma oranının yüzde 10’un çok altında olduğu iddia edilir. Fakat İttihat ve Terakki hükümetinin savaş öncesi yaptığı bir araştırmaya göre nüfusun yaklaşık yüzde 30-40’ı okuma yazma bilmektedir. 1895 yılına ait Osmanlı istatistiklerine göre bu sayı  yüzde 60’a yakındır. Çünkü ülkenin her tarafına açılan sıbyan ve mahalle mekteplerinde çocuklara okuma yazma öğretilirdi.

OSMANLI'DA İLKÖĞRETİM II. MAHMUT'LA ZORUNLU HALE GELDİ

II. Mahmut döneminde ilköğretimin mecburi tutulmasıyla özellikle sıbyan mekteplerinin sayısı artırılmıştır. Bu mekteplerde dini eğitimin yanı sıra okuma yazma da öğretilirdi. Aydın Talay “Sultan Abdulhamit” adlı eserine göre Abdülhamit döneminde hemen hemen bütün mahalle ve köylere sıbyan mektebi açılmıştı.

osmanlica.20100417180259.jpg

Bu okullarda eğitim genelde dört yıl olup kız ve erkek karışık öğrenim görürlerdi. Osmanlı’da sağlıklı bir nüfus sayımı yapılamadığı için kadınların yüzde kaçının okuma yazma bildiğini tespit etmek zordur. Fakat Çorum sancağında ki nüfus sayımı bize bazı değerlendirmeler yapmamıza imkan verecektir. 1892’de sancakta yapılan nüfus sayıma göre toplam nüfus 116.700 olup, bu nüfusun yüzde doksan beşi Müslümanlardan oluşmaktadır. Çorum’un bu tarihlerde toplam 5 kazası 163 köyü bulunmaktadır. Sıbyan mekteplerinin sayısı ise 151’dir. Fransız araştırmacı Vital Cuinet Çorum’a yaptığı bir gezide bu ilk mektepleri gezmiş kız ve erkek öğrencilerin birbirine yakın sayıda olduklarını söylemiştir.  İskilip kazasında 14 sıbyan mektebinin bulunduğu bu okullarda eğitim gören öğrenci sayısının yaklaşık 1000 civarında olduğu düşünülürse okuma yazma oranının şehirde yüzde 30-40 civarında olduğu görülecektir.

HARF İNKILABI KARIŞIKLIK DOĞURDU

Cumhuriyet kurulduktan sonra 1928 Harf devrimine kadar okuma yazma öğretilmesi noktasında bir çalışma yoktur. Harf devriminden sonra okuma yazma kursları açılarak okullarda, kurslarda ve askerlikte öğretilmeye çalışılmıştır.

Okur yazarlık oranını anlayabilmek için dergi ve gazete tirajlarına bakmak gereklidir. 1908-1914 arası çıkan gazete ve dergi sayısı 801’dir. Tiraj ise yaklaşık yüzbin dolaylarındadır. 1920-1925 yılları arsında dergi ve gazete sayısı 252’ye düşecek okur sayısı ise 40 binlerde kalacaktır. 1928 sonrasında ise gazete ve dergi sayısı toplam 50’lere düşecek okur sayısı 20 bine yaklaşacaktır. 

Latin alfabesine geçişin gerekçelerinden biri de Türkçenin Arap alfabesinin fonetiğine uymadığıdır. Mahmut Nedim Paşa, Ahmet Vefik Paşa, Ali Suavi gibi devlet adamları ve aydınlar 1900’lerden önce Latin alfabesine geçilmesi çağrısında bulunmuşlardı. Meşrutiyetin ilanından sonra pozitif fikirleri ile bilinen Ahmet Rıza ve Dr. Abdullah Cevdet benzer tartışmaları gündeme getirmişlerdi. Eğitim isteminin mimarlarından Münif Paşa Latin alfabesinin Türkçenin yapısına uymadığı gerekçesiyle Arap alfabesine dayalı ayrık yazı sistemini geliştirmişti.

Birinci Dünya Savaşı sırasında birkaç Latin alfabesiyle yazılmış gazete ve dergi çıksa da okuyucu kesim tarafından pek rağbet görmemişti.

Harf Devrimi bütün okullarda Latin alfabesiyle eğitim yapılmasını zorunlu tutmuş, okullarda Arap harflerinin öğretilmesini yasaklamıştı. İmam Hatip ve İstanbul Darülfünuna bağlı ilahiyat fakültesi kapandıktan sonra iki üniversitenin birkaç öğrenciye eski yazıyı öğretmesi dışında toplumun hafızasından bu yazı türü silinmeye çalışılmıştı.

 
 

Dünya Bülteni

24 Yorum

Diğer Haberler

Lozan'ın Gerçek Kahramanı Kimdi?

Meğer Asıl "Camiler Kışlamız" Diyen İnönü'ymüş!

Fedakâr Milli Burjuva : Mehmet Nuri Demirağ

Tanıkları, mağdurlarıyla bir zihniyet kodlaması: 12 Eylül

Cumhuriyet Halk Partisi

İngiliz Raporlarıda Resmi Tarihi Yalanlıyor

İsrail'in Katliamları ve "Nakba"

Gadre Uğramışların Tarihi / Bahadır Kurbanoğlu

Askerin Siyaseti İkinci Tanzim Projesi : 12 MART

Bir Devrin Hikayesi : Milli Görüş

Senusilik, Libya ve İnkilap Tarihi / Dr.Mehmet Doğan

Coğrafi Keşiflerin Amacı Neydi?

Bir TC Sembolü Menemen'in Yalan Tarihi

Balfour 93 Yaşında / Dr.Yusuf Rezka

Bir Rüyanın Ardından Gerçekleşen Sessiz Devrimcilik (1)

"Dersim'i vurun" emri M.Kemal'den / M.Armağan

Filistin Tarihinde Kaynak Sorunu

Vaad edilmiş topraklar : FİLİSTİN

İsrail'in Katliamlarla Dolu Tarihi

Bilinmeyen Yönleriyle 27 Mayıs Darbesi

27 Mayıs : Halkı Darbelerle Terbiye Etmenin Başlangıcı

Kemalist/ laik dikta rejimindeki demokrasi oyununun 60.yılında

İnönü'yü Hitler'e ilk benzeten kimdi? / Mustafa Armağan

Haşimoğullarının İslam tarihindeki yeri ve önemi

Harf Devriminin Okur-Yazar Oranına Etkisi Oldu mu?

27 Mayıs Gölgesi : Siyasetsiz Siyaset

"Mamak'ta zorla andımızı okuttular"

Birinci Meclis'in başına neler geldi?

3 Mart Sebebiyle Halifelik Meselesi Yeniden.. / Yrd.Doç.Dr.Ali Duman

Hz.Peygamber 900 Yahudi'nin öldürülmesi emrini vermiş miydi?

Cemal Paşa ve Suriye Olayları

İçimize Sinen İttihatçı Gelenek / Yrd.Doç.Dr.Caner Arabacı

Türkiye'nin 150 yıllık derin iktidarı

Hizipleşmenin Ümmete Maliyeti

Menemen'de resmi tarihin itirafı!

Cemal Paşa'nın Hayatı ve İcraatları

İngiltere, dostu "Şah"ı neden istememişti?

Maraş olaylarının perde arkası!

Türk Hava Kuvvetlerinin Staj Alanı : Kürt İsyanları

"Atatürk tek partiye inanmıştı" Taha Akyol
   
YAZARLAR  

Erhan Koç

Cengiz Duman

Mustafa Büyüksoy

Ömer Faruk Karataş

Adem İnce

Ferhat Özbadem

Nurullah Erkoç

Kalem sûresinde "Bahçe Sahipleri" kıssası
29/01/2014 - 10:36

SÖYLEŞİ  

'Türkiye İslam'ı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslam'laştırmalı' Mevlana Vahiduddin Han

Hindistanlı düşünür ve barış eylemcisi Mevlana Vahiduddin Khan geldiği Türkiye'de Timetürk'ün sorularını cevaplandırdı. Khan: 'Türkiye İslamı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslamlaştırmalı' dedi.

EDİTÖRDEN  

Islah ve İhya : Fikribeyan 3 yaşında

Mümin olmak: Bize bazı belli başlı görevler üstlenmemizi gerektirir. Bu görevler zaman ve şartlar ekseninde Öncül olma yönünden değişiklik gösterir. Çağımız putperestliğinin Doğu. Batı, Asya, Afrika gibi değişik coğrafyalarda değişik tezahürlerini görmemizi ve tahlil etmemizi iletişim araçları vasıtası ile kolayca tahlil etmemizi değerlendirmemizi sağlamaya yönelik ciddi bir iletişim çağı olduğu hesaba katılırsa biz Müslümanların bu iletişimden ve onun getirilerinden faydalarından mesul olduğumuz gerçeğini bize yansıtır.

İKTİBAS  

Prof.Dr.Yasin Aktay

Prof.Dr.Saffet Köse

Prof.Dr.Şinasi Gündüz

M.Beşir Eryarsoy

Prof.Dr.Ahmet Ağırakça

Prof.Dr.Tahsin Görgün

Prof.Dr.İbrahim Sarmış

Prof.Dr.Sönmez Kutlu

Prof.Dr.Hayri Kırbaşoğlu

Muhammed Abid Cabiri

M.Muhtar eş-Şankiti

Dr.Muhammed Ammara

"SÖMÜRGECİLİĞİN KEŞİF YOLU" ORYANTALİZMİN KLASİK SOSYOLOJİYE ETKİLERİ
05/02/2010 - 17:07

VİDEOLAR  

Şehid Seyyid Kutub belgeseli (Video)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (1)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (2)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (3)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (4)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (5)

 
 
Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim

Copyright © 2009 FİKRİ BEYAN
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz