Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim
  KURAN ÇALIŞMALARI     SÜNNET-HADİS     İSLAM DÜŞÜNCESİ     HUKUK-İKTİSAT-FIKIH     USÛL-METODOLOJİ     DİNLER TARİHİ     KİTABİYAT  

Arama

M.Beşir Eryarsoy Hocamızla Demokrasi Üzerine Röportaj

Atasoy Müftüoğlu / Tarihsel Zamanları Etkilemek

Kürşad Atalar'la Toshihiko İzutsu ve oryantalistler üzerine...

İnsan ve İstibdâd / Abdurrahmân Kevâkibî

Düşüncenin Okullaştırılması ve 21.Yüzyılda Müslümanların Geleceği / Kürşat Atalar


Ebu Hanife (El-Numân Bin Sabit Bin el-Numân)
Ebu Hanife’nin fıkhi birçok içtihadını harfi ile öğrenip yaşamaya çalışan taraftarlarının inşallah O’nun mevcut sistemler ile olan ilişkisini de araştırma gereği duyarlar. Çünkü şu an bu kimselerin hemen hemen hepsi tağuti sistemlerle barışık durumdadırlar. Böyle bir öğrencilik Ebu Hanife gibi bir öğretmene ihanet sayılacak bir durumdur.
26/05/2011 / 08:31

 

 

 

Ebu Hanife’nin asıl adı El-Numân bin Sabit bin El-Numân’dır. 699 (Hicri 80) yılında doğmuş ve, 767’de (Hicri 148) Bağdat’ta şehit edilmiş. Sünnilikte ehl’i sünnet itikadının lideri olarak görülmüş de diyebiliriz. Genel rivayetlere dayanarak miladi takvime göre geçen hafta (06-Mayıs) İmam Ebu Hanife’nin şahadet yıl dönümü idi.

“Babasının adı, Sabit’tir. Horasan’ın ileri gelenlerinden bir zatın soyundan olup, Numân ve ailesinin Arap olmadığı kesindir; onun Farisi veya Türk olduğu şeklinde değişik görüşler vardır. Dedesi Zuta’nın, İslam dinini kabul ettiği, babası Sabit’in, Halife Ali ile görüştüğü, kendisi, evladı ve zürriyeti için duasını aldığı rivayet edilir. Künyesi olan Ebu Hanife’nin "Batıldan Hakka koşanların babası" manasında kullanıldığı rivayet edilmektedir.” (Vikipedi, özgür ansiklopedi)

Küçük yaştaKur’an’ı ezberlemiş ve Arapçanın o zaman tasnif edilmekte olan sarf, nahv, şiir ve edebiyatını öğrenmiştir. Gençliğinin ilk yıllarında Eshab’ı Kiram’dan Enes bin Malik’i, Abdullah bin Ebi Evfa’yı, Vasile bin Eska’ı, Sehl bin Saide’yi ve Hicri 102’de en son Mekke’de vefat eden Ebu’t-Tufeyl Amir bin Vasile’yi görmüştür. Bunlardan hadis dinlemiştir.

İmamı Azam Küfe gibi bir bölgede yaşıyor. Küfe darphane olarak nitelendirilen bir yer. Böyle denmesinin sebebi de hadis uydurmakla meşhur olan bir bölge olmasından dolayıdır. Bu yüzden de Ebu Hanife hadis konusunda temkinli davranmak zorunda kalıyor ki nitekim öyle de yapıyor.

Ebu Hanife ile Buhari arasında bir ihtilaf söz konusudur. Fakat Ebû Hanîfe 80-150 yılları arasında yaşamıştır Yani Buhârî Ebû Hanîfe’nin ölümünden tam 44 yıl sonra doğmuştur Buna rağmen, aralarında bir ihtilaf söz konusu olmuştur ve bu gerçektir Pek çok müellif bu meseleye temas etmiş ve bilhassa Hanefîler, İmam-ı Azâm’ı müdafaa için konu üzerine eğilmişler, özel eserler vermişlerdir El-Lübâb’ın sahibi, Abdülgani el-Meydânî ed-Dımeşkî’nin Keşfu’l-iltibas Ammâ Evredehu’l-Buhârî alâ Bâzı’n-Nâs adlı eseri bunlardan biridir.

Anlaşılan kendisinden 44 yıl sonra dünyaya gelen Buhari kendi ilmince birtakım hadisleri derlemeye başlayınca Ebu Hanife’nin bazı konulardaki içtihatlarına ters düşmüştür. Buhari eserlerinde isim vermeden Ebu Hanife’yi sürekli eleştirmiştir. Gerçi o dönemde yaşayan bazı İslam düşünürlerinin tepkileri de ilginçtir.

Ehl-i Sünnet için meşhur olan, ünlü Muhaddis, alim ve Fakih, Süfyan bin Uyeyne, Ebu Hanife’nin ölüm haberi kendisine gelince şöyle demiştir:

"Allah ona lanet etsin! İslam’ın can damarlarını, bir bir kopardı Müslümanlar arasında ondan daha şerir biri doğmamıştır " (İbni Abdulbirr, El İntika, s. 149–150)

İbnül Carud ise Ebu Hanife’yi tanıtırken şu korkunç sözü söylüyor: "Müslüman olup olmadığı tartışmalıdır " (El İntika, s. 150)

Bir diğer mezhep imamı olan İmam Malik ise şöyle demiştir:

"Ebu Hanife, İslam bünyesinde doğan en şerir varlıktır Bu ümmete, fikirleri yerine kılıçla vursaydı daha iyi olurdu" (El İntika s 150)

Yukarıdaki sözleri duyunca ehlisünnet itikadına sahip olduğunu iddia edenlerin çoğunluğunu oluşturan Hanefilerin başucu kitaplarının Buhari ve Müslüm’ün derlediği hadisler olması çok ilginç bir durumdur.

İmam Buhari’nin İmam Hanife hakkında böyle davranmasının sebebi büyük bir ihtimalle aklın, nakli delillerin önüne geçirilmesine ve kıyasa şiddetle karşı olması olabilir. Çünkü şu bilinmektedir ki Ebu Hanife kıyas ve aklı naklin önüne geçirmede çok usta birisidir. Bu sebeple bu konularda nakli delilleri önemseyen içtihadi şeylere karşı olan birçok kesimce Ebu Hanife hep suçlanmıştır. Buna bir örnek verilmesi gerekirse;

Muhammed Bâkır; Ebû Hanîfe’ye "Dedem (sav)’in dinini değiştirmişin." der.

Bunun üzerine Ebû Hanîfe; "İnsanın idrarı mı daha pis yoksa menisi mi?" Muhammed Bâkır "İdrar daha pistir.” der. Ebû Hanîfe “Eğer ben Deden’in dinini değiştirecek olsaydım, insanların meniden dolayı abdest, idrardan dolayı boy abdesti almalarını emrederdim. Fakat senin Deden’in dinini kıyasla değiştirmiş olmaktan Allah’a sığınırım." der.

Aslında İmam Hanife birçok konu hakkında iyi düşüncelere sahip birisi. Fakat üzerindeki bu yoğun baskıdan dolayı belki de birçok konuyu rahatlıkla konuşamamıştır. Tıpkı günümüzdeki bir çok din adamının geçmişten gelen nasları inkâr ediyor görüntüsü vermemek için gerçekleri söyleyememeleri gibi bir durumdur bu. Falanca alim böyle demiş ise bu doğrudur mantığı.

Fakat Ebu Hanife’nin bu cesur çıkışları uygun isabetli görüşleri kadar hatalı yorumları da olmuştur. Ki bu yorumların birçoğu zaten takipçileri tarafından günümüzde aynen yaşatılmaktadır.

İmam Ebû Hanîfe şöyle diyor: “Kabir azabını bilmem” diyen kimse helaka uğrayan Cehmiyye’dendir. Çünkü o kimse, kabir azabının ifade edildiği “Biz onları iki defa azaplandıracağız” (9/et-Tevbe, 101) ayetini ve kabirdeki azabı anlatan “Şüphesiz zulmedenlere bundan başka da bir azap var” (52/et-Tûr, 47) ayetini inkâr etmiştir. Eğer bu kimse, “Ben ayete inanıyorum; ancak tefsir ve teviline inanmıyorum” derse kâfir olur. “

İmam Hanife’nin söylediği ayetin hiçbir şekilde kabir azabı ile ilgisi bulunmamaktadır. Ayetin tam meali şöyledir:

“Gerek çevrenizdeki Bedeviler içinde ve gerekse Medine halkı arasında ikiyüzlülükte uzmanlaşmış kaşarlanmış münafıklar vardır. Sen onları bilmezsin, ancak biz biliriz. Onları iki kez azaba çarptıracağız, sonra da büyük azaba uğratılacaklardır.”(Tevbe-101)

“Fakat bu ayette özel bir münafık gruptan sözediliyor. Bunlar ustalaşmış, uzmanlaşmış, kaşarlanmış, inatçı ve iflâh olmaz münafıklardır. Öyle ki bütün önsezisine ve bu konudaki deneyimliliğine rağmen, Peygamberimiz -salât ve selâm üzerine olsun- bunların durumunu fark edemiyor. Ama acaba durumun sonu ne oluyor?

Yüce Allah, gerek Medineliler arasında, gerekse şehrin çevresinde yaşayan bedeviler arasında böyle bir grubun bulunduğunu haber veriyor. Arkasından bu gizli, aldatıcı ve kaşarlanmış şebekenin tuzaklarını, komploları karşısında Peygamberimize ve yanındaki mü’minlere güvence veriyor. Aynı zamanda iki yüzlülüğü sanat haline getirmiş bu usta münafıklara da şu tehdidi yöneltiyor: Onların yakasını kesinlikle bırakacak değildir. Kendilerini hem dünyada, hem de ahirette katmerli azaba çarptıracaktır.” (Fizilal-Seyyid Kutub)

Yani ayet münafıklar içindir bahsedilen kabir azabı ise Müslümanları da içine alan bir tanımlamadır ve üstelik bu ayetteki geçen “iki kez azab” hem dünya hem de ahiretteki azabı anlatmaktadır. Kabir azabı ile ilgisi bulunmamaktadır.

Ebu Hanife’nin verdiği diğer ayetin meali ise; “Zulmedenlere, şüphesiz bundan başka da azab vardır; Fakat onların çoğu bilmezler.”(Tûr-47) şeklindedir.

Bu ayetin üst kısmındaki ayetlerde de zulmeden, Peygamberlerine tuzak kuran kâfirlerden bahsedilmiş ve ahirette tuzaklarının bir işe yaramayacağını ve bundan öncede dünyada iken onların bilmediği bir azabında kendilerini beklediği söyleniyor. Yani bu ayetlerde Müslümanlara hitap yok üstelik kabir azabı denilen bir şeyden de bahsedilmiyor. Azabın ne olduğu da söylenmemiş. Bu ayetlerden böyle bir yorum çıkarmak üstelikte bu ayetlere inanan fakat ayetlerin tefsirini yapan kabir azabı vardır diyen birine inanmayan Müslümanları kâfir ilan etmek çok cesur ve insafsızca bir düşüncedir.

İmam Hanife bu ayetleri yanlış yorumlamış üstelikte bu konularda itikadi hükümler çıkarmıştır. Bu ve benzer birçok konuda da aynı hataları yapmaktadır. Fakat İmam Hanife’nin hadislere yaklaşımı çok doğru bir yaklaşımdır. Hayatı boyunca 17 hadisin güvenilir olacağı kanatine vardığı söyleniyor. Hadis uydurmacılığının moda olduğu bir dönemde de hadis nakilciliği yapmaması doğru bir davranıştır. Zamanında onu bu konuda eleştirenler olsa da günümüzde bu konularda kimse herhangi bir eleştiride bulunmamaktadır. Çünkü Ebu Hanife’nin bağlıları olduğu farz edilen bu kimseler Ebu Hanife’yi tanımamaktadırlar. Ondan sonraları doğan Buhari’nin hadisleri senet zincirini dikkate alarak derlemesi ile işler iyice karışmıştır. Çünkü bundan sonra bu kitaplarda olan hadisler sonraki kuşaklar tarafından eleştirilemez doğruluğu kesin hadisler olarak algılanmıştır. Üstelik bu tarz eleştiriler Buhari döneminde bu derlemeye ters düştüğü için İmam Hanife’ye yapılıyor. Müslümanlığından bile şüphe duyanlar oluyor. Günümüzde ise hadisler konusunda titiz davranan bunların Kur’an’a ters düşenlerini kabul etmeyen kardeşlerimize de çok ilginçtir ki Ebu Hanife’nin mezhebine bağlı olduğunu söyleyen kimseler tarafından Müslüman olmama şüphesi ile yaklaşılmaktadır. Tıpkı Buhari ve taraftarlarının mezhep önderleri Ebu Hanife’ye yaptığının aynısını bu kardeşlerine yapıyorlar.

Bu dönem alimlerinde görülen bir eksiklik ise bu alimlerin tasavvuf kültürü içerisinde yetişmiş olmaları ve tasavvuf konusunda ki ayrımın net yapılamamasıdır. İmam Hanife de tasavvuf bilgilerini Muhammed Bakır, ondan sonra da Silsile-i aliyyeden olan Cafer-i Sadık’dan öğreniyor. Bence bu kanal İslam adına sakıncalı bir kanaldır.

Tüm bunlar bir yana İmam Hanife’nin zamanındaki zalim hükümetlere olan muhalefeti günümüzde es geçilmiş durumdadır. Ebu Hanife’nin bu direnişi takdire şayandır. Ebu Hanife bütün zorlamalara rağmen Tağuti sisteme boyun eğmemiş ve sistem adamı olmamıştır. Ancak Abbasi Devletinin İkinci Halifesi Ebu Cafer Mansur’un kendi yorumladıkları İslam’a uymayan davranışlarına ve yönetim anlayışına fetva vermediğinden, Ebu Hanife’yi hapsettirip işkence ettirerek, zehirleterek öldürtmüştür. İnşallah şehid oldu. Yüce Allah şahadetini kabul etsin.

Ebu Hanife’nin fıkhi birçok içtihadını harfi ile öğrenip yaşamaya çalışan taraftarlarının inşallah O’nun mevcut sistemler ile olan ilişkisini de araştırma gereği duyarlar. Çünkü şu an bu kimselerin hemen hemen hepsi tağuti sistemlerle barışık durumdadırlar. Böyle bir öğrencilik Ebu Hanife gibi bir öğretmene ihanet sayılacak bir durumdur.

Doğrusu ve yanlışları ile döneminin yetiştirdiği Ebu Hanife’ye dualarımızı gönderiyoruz. Yanıldığı konularda kötü niyetli olmadığı görülüyor. Rabbi onu bağışlasın şahadetini kabul etsin.

Hikmet Ertürk

30 Yorum

Diğer Haberler

İslam'ın Özgürlükçü Yorumunun (Mûtezile) İktidarla İmtihanı / Doç.Dr.Mehmet Azimli

Dört Halife Döneminde Muhalif Hareketler-2 & Hz.Osman ve Hz.Ali Dönemi / Hamdi Tayfur

Dört Halife Döneminde Muhalif Hareketler - 1 Ebu Bekir ve Ömer Dönemi / Hamdi TAYFUR

Rabıta Risalesi / Nurullah Erkoç

İslam'ın Özgürlükçü Yorumunun (Mu'tezile) İktidarla İmtihanı / Doç.Dr.Mehmet Azimli

Ebu Hanife (El-Numân Bin Sabit Bin el-Numân)

İslam Düşüncesinde Eşarilik ve Mutezile / Hilmi Ziya Ülken

Ehl-i Sünnet ve'l Cemaat üzerine / Mehmet Yılmaz

İslam Medeniyetinde Bilgi ve Bilim / Alparslan Açıkgenç

İslam Düşünce Tarihinde "Takiyye"nin Hikayesi / Doç.Dr.Mustafa Öztürk

İslam ve Devrim Prensibi / Nevin Abdulhalık Mustafa

Fikir - Put Düellosu / Malik bin NEBİ

Tevhid - Ekonomik Düzen İlkesi /Prof.Dr.İsmail Raci el-Faruki

İslami Dünya Görüşü / Dr.M.Umar Chapra

Nübüvvetin Mahiyeti,İmkanı,Gerekliliği ve Derecelendirilmesi / Mahmut Çınar

Musa - İsa - Muhammed / Aliya İzzetbegoviç

Mütefekkir Sanatkârın İslami Düşünce Temrinleri / Metin Önal Mengüşoğlu

İslam Düşüncesinde Tarihsel Din Söylemleri Olgusu / Prof.Dr.Sönmez Kutlu

Eşarî - Maturidî Akılcılığı ve Türk Müslümanlığı / Prof.Dr.Bünyamin Duran

Sembolizmin İslam Düşünce Sistemine Girişi

Türkiye'de Cemaat Dindarlığının Oluşumunda Hadislerin Rolü / Prof.Dr.Ahmet Keleş

Cevher Şulul ile İbn Rüşd'ün Siyaset Felsefesi Üzerine Konuşma

İslam Düşüncesi Entellektüel Krizin Neresinde? / Prof.Dr.Hayri Kırbaşoğlu

İslam Siyasi Düşüncesinde Muhalefet Olgusu / Prof.Dr.Vecdi AKYÜZ

Ebu Hanife'nin Siyasi Duruşu / Prof.Dr.Mevlüt UYANIK

Filozofların Tutarsızlığı-Dördüncü Mukaddime / İmam Gazali

Kadim Arap Erdemlerinin İslami Hüviyet Kazanması / Prof.Dr.Toshihiko İZUTSU

İlmihal Dindarlığının İmkanı Üzerine

Barışçı Bir Dinin Radikal Grubu : Hariciler / Prof.Dr.Sayın Dalkıran

Akidenin Önemi / Prof.Dr.Muhammed Kutub

Gazzali'nin Bilimsel Metodu / Prof.Dr.Suat Yıldırım

İbn Tufeyl

Mehmet Said Hatipoğlu : İslam Kültürünü Kritik Etmeliyiz!

Cahiliye dönemi din anlayışı
   
YAZARLAR  

Erhan Koç

Cengiz Duman

Mustafa Büyüksoy

Ömer Faruk Karataş

Adem İnce

Ferhat Özbadem

Nurullah Erkoç

Kalem sûresinde "Bahçe Sahipleri" kıssası
29/01/2014 - 10:36

SÖYLEŞİ  

'Türkiye İslam'ı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslam'laştırmalı' Mevlana Vahiduddin Han

Hindistanlı düşünür ve barış eylemcisi Mevlana Vahiduddin Khan geldiği Türkiye'de Timetürk'ün sorularını cevaplandırdı. Khan: 'Türkiye İslamı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslamlaştırmalı' dedi.

EDİTÖRDEN  

Islah ve İhya : Fikribeyan 3 yaşında

Mümin olmak: Bize bazı belli başlı görevler üstlenmemizi gerektirir. Bu görevler zaman ve şartlar ekseninde Öncül olma yönünden değişiklik gösterir. Çağımız putperestliğinin Doğu. Batı, Asya, Afrika gibi değişik coğrafyalarda değişik tezahürlerini görmemizi ve tahlil etmemizi iletişim araçları vasıtası ile kolayca tahlil etmemizi değerlendirmemizi sağlamaya yönelik ciddi bir iletişim çağı olduğu hesaba katılırsa biz Müslümanların bu iletişimden ve onun getirilerinden faydalarından mesul olduğumuz gerçeğini bize yansıtır.

İKTİBAS  

Prof.Dr.Yasin Aktay

Prof.Dr.Saffet Köse

Prof.Dr.Şinasi Gündüz

M.Beşir Eryarsoy

Prof.Dr.Ahmet Ağırakça

Prof.Dr.Tahsin Görgün

Prof.Dr.İbrahim Sarmış

Prof.Dr.Sönmez Kutlu

Prof.Dr.Hayri Kırbaşoğlu

Muhammed Abid Cabiri

M.Muhtar eş-Şankiti

Dr.Muhammed Ammara

"SÖMÜRGECİLİĞİN KEŞİF YOLU" ORYANTALİZMİN KLASİK SOSYOLOJİYE ETKİLERİ
05/02/2010 - 17:07

VİDEOLAR  

Şehid Seyyid Kutub belgeseli (Video)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (1)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (2)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (3)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (4)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (5)

 
 
Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim

Copyright © 2009 FİKRİ BEYAN
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz