Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim
  KURAN ÇALIŞMALARI     SÜNNET-HADİS     İSLAM DÜŞÜNCESİ     HUKUK-İKTİSAT-FIKIH     USÛL-METODOLOJİ     DİNLER TARİHİ     KİTABİYAT  

Arama

M.Beşir Eryarsoy Hocamızla Demokrasi Üzerine Röportaj

Atasoy Müftüoğlu / Tarihsel Zamanları Etkilemek

Kürşad Atalar'la Toshihiko İzutsu ve oryantalistler üzerine...

İnsan ve İstibdâd / Abdurrahmân Kevâkibî

Düşüncenin Okullaştırılması ve 21.Yüzyılda Müslümanların Geleceği / Kürşat Atalar


İlim ile Bilim arasında / Bilim,İslam'ın nesi olur?
Ernest Renan’dan bu yana tartışılan, bazen duran bazen alevlenen bir tartışma İslam ve bilim tartışmaları. Peki nedir bu tartışmaların mahiyeti?
10/06/2011 / 09:03

İslam ve Bilim tartışmaları nedir?

İslam ve bilim tartışmaları daha çok 19. yüzyılın ikinci yarısında Ernest Renan’ın ortaya atmasıyla başlayan, kısmen ideolojik kısmen de bilgi, bilim ve felsefe üçlüsünü kapsayan bir tartışmadır. “Batı’nın bilimini alalım, kültürü kalsın” görüşü ilk dönemin düşüncesini yansıtırken, 1975 sonrası bu tartışma alanı tamamen farklı bir boyut kazanmış ve İslam bilimi adına birçok düşünce çatışmıştır. Bu yeni dönemin önde gelen iki ismi kuşkusuz “İslami Bilim” teziyle S. H. Nasr ve “Bilginin İslamileştirilmesi” teziyle de İ. R. Faruki’dir. Nasr ve Faruki’nin görüşlerinin birtakım kusurlarla birlikte önemi, içerik itibariyle bir ilk teşkil etmesidir. Yazı dizimizin bu ilk fragmanındaki konumuz ise, Türkiye’de de oldukça yansıma bulan ve neredeyse İslamcıların tamamının bilime yaklaşımındaki ideolojisi olan “Batı’nın ilmini alma, kültürünü bırakma” anlayışı ve Renan’a verilen cevapların çok da başarılı olmamasına rağmen oldukça taraftar bulması.

Renan’a tepkiler

Efganiİslam ve bilim tartışmalarına geçmeden önce klasik İslam literatüründeki “ilm” değil “bilim” kavramını kullanacağımızı belirtmeliyiz. Çünkü buradaki bilimden kastımız, Batılı bilim adamlarının ve filozofların 17. yüzyıldan beri geliştirdikleri “doğa”yı çalışma modelidir.

Modern dönemde ortaya çıkan bu bilimi ele alarak konuya yaklaşan Ernest Renan, İslam ve Bilim adlı konferansında, İslam ile bilimin örtüşmediğini ortaya atmış ve “bilim”i İslam düşünürlerinin tartışma alanına sokmuştur. Bu minvaldeki Efgani ve Namık Kemal’den gelen ilk tepkiler ve reddiyeler ise maalesef cılız kalmıştır. Cılız kalışını, bu cevaplardan sonra müslümanların yöneldiği şu ifrat ve tefrit içeren yaklaşımlardan çıkarabiliriz:

Birincisi. Din ve bilim çelişmez; dini değerler bilimsel ilerlemeye katkıda bulunur. Buna göre, tersi durumla da bilgi ya da bilim imana götürebilir. Bu görüşün filizlerini, başta Seyyid Ahmed Han olmak üzere Hind-Pakistan ekolündeki birçok İslam düşünüründe, Reşid Rıza ile Abduh’un tefsir projesinde, Tantavi Cevheri’nin bilimsel tefsirinde, “bilim imanı gerektirir” merkezli kitap ve dergi çalışmalarında görebiliriz.

İkincisi. Batı’dan gelen pozitivist bilimin dinle hiçbir alakası yoktur, o halde bilim ile din çelişir. Buna göre bir müslümanın bilimle ilgilenmesi düşünülemez. Bu görüşü ise daha çok elini ayağını dünyadan bütünüyle çektiğini iddia eden radikal gruplarda, ekollerde görebiliriz.

Bilim dünyası değil bilimin dünyası

Bilgi=bilim anlayışını düstûr edinen modern bilim, zannedildiğinin aksine objektif değil bir ideolojinin ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Kendisine yepyeni bir sistem kuran bu bilimin dünyasında, insanlar için geriye saygıya konu olan tek değer olarak bilimin mevcudiyeti vardır. İsmet Özel’in bir ifadesi ile söyleyecek olursak; bu putperestlik, gücünü putlardan değil, puta tanınan üstünlükten alır. Modern bilim, kendi kutsallığından hiçbir şekilde ödün vermeden müthiş bir kurumsal avamileştirmeyle kendinin yavaş ve sinsice dayatılmasına izin vermiştir. Buradaki avamileştirmeden kasıt, yalnızca halka yönelik bir politika değil, aynı zamanda aydın denen kitle için de söz konusudur. Nitekim temel bilgi ve gelenek yoksunu aydınlar(!), “bilim dünyası”na girdiklerini zannederek, aslında “bilimin dünyası”na girerler.

Seyyid Ahmed Hanİlk tepkilerden geriye kalan

İşte Renan sonrası ortaya çıkan tartışmaların genel karakteri, modernizmin kabulü ya da reddi noktasında yoğunlaşmaktadır. Efgani, Abduh, Reşid Rıza ve Ahmed Han gibi düşünürler, Batı’nın pozitivist bilgi anlayışı ve bilimsel yöntemini hiçbir sınamaya tabi tutmadan İslam dünyasının içine katarak, İslam’ın yükselmesini amaçlamışlardır. Efgani’nin din âlimlerinin modern bilime karşı takındıkları olumsuz tavra yönelik şu eleştirel cümlesi, İslam’ın ilm zihniyeti ile Batı biliminin arasında bir fark görmediğine bir delil teşkil eder:

“Onlar, bilimin hiçbir milletle bağlantısı olmayan ve kendisi hariç hiçbir özellikle ayırt edilmeyen asil bir şey olduğunu anlamadılar.”

Bu anlayış merkeze alınarak yani hâkim Batı modelini benimseyerek yapılan çalışmalar, aydınlar ve halk arasında müthiş bir kültürel şizofreni yaratmakta; bunun sonucunda, İslami çözümler üretmek isterlerken, Batı düşüncesinin bir parçası haline gelmekteydiler. Hâlbuki tüm iddialara rağmen, elde edilen sonuç Batı modeli değil, onun yalnızca bir karikatürüydü. Ne var ki, İslam’ın ilim ve hakikat anlayışından, bilhassa da tevhidden yoksunlaştırılmış bu bilim zihniyeti, İslam dünyası için çare olmaktan öte, ruhsuzlaştırmaya yönelik en baskıcı tutum haline gelmiştir.

Önümüzdeki günlerde S.H. Nasr’ın “İslam Bilimi” Tezi üzerine tahlil ile devam edeceğiz.

Dünya Bizim

20 Yorum

Diğer Haberler

Ahlak-Din İlişkisi / Ayetullah M.T.Misbah

Proudhon mu Behlül Dânâ mı? & Kölesin Sen Erkek!

İlim ile Bilim arasında / Bilim,İslam'ın nesi olur?

M. Foucault ve düzenin reddi / Arsen Ceyhan

İzmirli İsmail Hakkı'nın "Angilikan Kilisesine Cevap" Adlı Eserinde Aklın değeri

Batı Düşüncesini Modernliğe Taşıyan St.Augustin

Frantz Fanon ve kara talihimiz

İslamî Devlet'ten Medenî Devlete / Ali Rıza Akgün

Fıtrat : İnsanın Ontolojik Altyapısı / Haydar Öztürk

Kürşad Atalar ile "Batının Kaynakları" üzerine

Doğu ve Batı sorusuna binaen / Ali KAYA

Guenon neden Hint'e yoğunlaştı? / Guenon'u keşfetmeliyiz!

Hayatta İki İrade mi var? / Ali Kaya

Adalet / İbn Arabi

Deginiler.../ Ali Kaya

Varoluşçuluk

İdealizm

Ali Şeriati'nin Mirası-2 / Ali Kaya

Ali Şeriati'nin Mirası / Ali Kaya

Düşünce Terzisi : Muhammed Abid El Cabiri

Psikoloji ve Tasavvuf Açısından Rüyalar
   
YAZARLAR  

Erhan Koç

Cengiz Duman

Mustafa Büyüksoy

Ömer Faruk Karataş

Adem İnce

Ferhat Özbadem

Nurullah Erkoç

Kalem sûresinde "Bahçe Sahipleri" kıssası
29/01/2014 - 10:36

SÖYLEŞİ  

'Türkiye İslam'ı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslam'laştırmalı' Mevlana Vahiduddin Han

Hindistanlı düşünür ve barış eylemcisi Mevlana Vahiduddin Khan geldiği Türkiye'de Timetürk'ün sorularını cevaplandırdı. Khan: 'Türkiye İslamı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslamlaştırmalı' dedi.

EDİTÖRDEN  

Islah ve İhya : Fikribeyan 3 yaşında

Mümin olmak: Bize bazı belli başlı görevler üstlenmemizi gerektirir. Bu görevler zaman ve şartlar ekseninde Öncül olma yönünden değişiklik gösterir. Çağımız putperestliğinin Doğu. Batı, Asya, Afrika gibi değişik coğrafyalarda değişik tezahürlerini görmemizi ve tahlil etmemizi iletişim araçları vasıtası ile kolayca tahlil etmemizi değerlendirmemizi sağlamaya yönelik ciddi bir iletişim çağı olduğu hesaba katılırsa biz Müslümanların bu iletişimden ve onun getirilerinden faydalarından mesul olduğumuz gerçeğini bize yansıtır.

İKTİBAS  

Prof.Dr.Yasin Aktay

Prof.Dr.Saffet Köse

Prof.Dr.Şinasi Gündüz

M.Beşir Eryarsoy

Prof.Dr.Ahmet Ağırakça

Prof.Dr.Tahsin Görgün

Prof.Dr.İbrahim Sarmış

Prof.Dr.Sönmez Kutlu

Prof.Dr.Hayri Kırbaşoğlu

Muhammed Abid Cabiri

M.Muhtar eş-Şankiti

Dr.Muhammed Ammara

"SÖMÜRGECİLİĞİN KEŞİF YOLU" ORYANTALİZMİN KLASİK SOSYOLOJİYE ETKİLERİ
05/02/2010 - 17:07

VİDEOLAR  

Şehid Seyyid Kutub belgeseli (Video)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (1)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (2)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (3)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (4)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (5)

 
 
Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim

Copyright © 2009 FİKRİ BEYAN
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz