Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim
  KURAN ÇALIŞMALARI     SÜNNET-HADİS     İSLAM DÜŞÜNCESİ     HUKUK-İKTİSAT-FIKIH     USÛL-METODOLOJİ     DİNLER TARİHİ     KİTABİYAT  

Arama

M.Beşir Eryarsoy Hocamızla Demokrasi Üzerine Röportaj

Atasoy Müftüoğlu / Tarihsel Zamanları Etkilemek

Kürşad Atalar'la Toshihiko İzutsu ve oryantalistler üzerine...

İnsan ve İstibdâd / Abdurrahmân Kevâkibî

Düşüncenin Okullaştırılması ve 21.Yüzyılda Müslümanların Geleceği / Kürşat Atalar


Asr-ı Saadet İktisadı & Peygamber Nasıl Bir Ekonomi Uyguladı? / Cengiz Kallek
Tarihi arka planı, getirdiği normlar, denetim mekanizmaları ve devlet ile ilişkileri bağlamında Hz. Peygamber döneminde iktisat.
26/07/2011 / 22:50

“Hz. Peygamber (s.a.s.) Döneminde Devlet ve Piyasa”, Cengiz Kallek’in 1992 yılında Bilim ve Sanat Vakfı Yayınları tarafından neşredilen eseri…  Eserde Cahiliye dönemi Arap Yarımadası’nda iktisadî yapı ve müesseselere değinilerek Hz. Peygamber (s.a.s.) döneminde oluşacak olan iktisadî sistem ve müesseselerin arka planı açıklanmıştır. Uluslar arası ticaret ağının yarımadadaki merkezi konumunda bulunan Mekke’de Kureyş kabilesi ticarî aktivite ve tecrübe bakımından temayüz etmiş bulunuyordu. Dönemin hâkim güçlerinin gölgesinde lokal olarak ticaretlerini sürdürmek durumunda kalan Mekke tüccarlarına bir çıkış noktası gerekiyordu ki bu da îlâf olmuştur.

Rihletu’ş-Şitâ’i ve’s-SayfCengiz Kallek, Hz. Peygamber Döneminde Devlet ve Piyasa

Mekke asilleri ile komşu devletlerin başkanları arasında akdedilen ticari antlaşmaları ifade eden îlafın, Kureyş ticaretini canlandırmada hayati bir rolü olmuştur. Bizans’la, Habeşistan’la, İran’la ve Yemen’le yapılan bu ticarî antlaşmalar Kureyş ticaretini mahallî sınırlardan beynelmilel boyutlara ulaştırmıştır. Bir rivayete göre de Kureyş Sûresi’nde yer alan “Rihletu’ş-Şitâ’i ve’Sayf” ifadeleri de îlaf için kışın Yemen’e ve yazın Şam’a yapılan seyahatleri ifade etmektedir.  Bunun yanı sıra ticareti canlandırmak için ticaret yolları üzerinde konaklama tesisleri inşa edilmiş ve malını mülkünü kaybedip batan tacirin çöle çekilip ölümü beklemesi gibi (i’tifad) anormal uygulamalara da son verilmiştir. Bu dönemde dikkat çeken müesseseler ise, Mekke’nin kutsiyetini muhafaza etme bahanesi ile şehre dışarıdan yiyecek içecek sokulmasına yasak getiren hums, daha sonraları Hz. Peygamber’in de (s.a.s.) içinde yer alacağı haksızlığa uğrayanları koruyan hilfu’l-fudûl ve bir anlamda günümüzdeki Devlet Planlama Teşkilatı ve Ticaret Odası’nın işlevlerini yerine getiren dâru’n-nedvedir.

İktisadî bağımsızlık

Medine’de bir şehir devleti kurulduğunda siyasî bağımsızlık Medine Anayasası ile sağlanmıştı. Ticaret maksadıyla Filistin, Yemen ve Bahreyn gibi bölgeleri dolaşan, saygın bir tacir olan ve bunun yanı sıra şiddetli bir ekonomik ambargoya da maruz kalmış olan Hz. Peygamber (s.a.s.) iktisadî bağımsızlığın önemini de çok iyi biliyordu. Bu sebeple Müslümanlara ait olan ve İslam ahkâmının uygulanacağı Medine Pazarı’nın kurulması ile işe başlandı. Bu pazarda vergi alınmayacak ve satıcıların sabit yerler tutmasına müsaade edilmeyecekti. Böylece hem pazara rağbeti artmış olurken hem de pazar esnafının müteyakkız olması temin ediliyordu ki sabit yer tutamayan satıcı sabah erken kalkarak yer tutmaya gelecek ve bir disiplin sağlanacaktı. Daha sonra faiz, ihtikâr (karaborsacılık), şehirlinin köylü adına mal satması ve bundan haksız kazanç elde etmesi yasaklandı. Simsarlık ve şehre mal getiren ticaret kafilesini yolda karşılayıp mal alımını ucuza gerçekleştirme ve sonra pazarda fahiş fiyata satma anlamına gelen telâkki’r-rukbân da yasaklanan faaliyetler arasındaydı.

Efendimiz (s.a.s.) tabii şartlarda piyasaya negatif yönde etki edecek her türlü suni müdahaleyi gereksiz görmüş ve uygulamamıştır. Bir kıtlıkta kendisinden fiyatları belli bir seviyede tutmaya yönelik olan narhın uygulanması istendiğinde O, bunu reddetmiştir. Daha sonra narh konusunda bir makale de yazacak olan Kallek, bu konudaki farklı görüşlere de bu eser de yer vermiştir.

İlk Muhtesip: Hz. Muhammed (s.a.s.)

Piyasaya suni bir müdahaleden kaçınılması bir başıboşluk anlamına gelemezdi ve bir denetim mekanizmasına ihtiyaç vardı ki bu da hisbe müessesesidir. Hisbe, emr bi’l-ma’ruf nehy ani’l-münker yapmakla görevli müesseseyi ifade etmektedir. Her Müslüman bununla görevliydi ancak ümmetin belli bir bölümüne bu farz-ı kifâye kılınmıştı. İlk muhtesip ise Hz. Peygamber (s.a.s)’dir. Daha sonra gittikçe sistemleşerek tekâmülünü tamamlayacak olan bu müessesenin ifası için Efendimiz (s.a.s),  ashabından da pek çok şahsı özel olarak görevlendirmişti. Muhtesip, Allah hakları, kul hakları ve bu ikisinin bir arada bulunduğu pek çok meseleyi denetleme yetkisine sahipti. Ancak eserin muhtevası gereği iktisadî meselelerdeki görevlerine değinilmiştir. Bunlardan bazıları fiyatların kontrolü, pazardaki malların kalitesinin kontrolü, ölçü ve tartıların kontrolüdür. Muhtesibin iktisadî konularda müdahil olduğu geniş alanlara eserde teferruatlı değinilmiştir.

Kitabın sonunda yer alan ekte ise Hz. Peygamber (s.a.s.) dönemindeki hayat seviyesini ortaya koyması açısından bir fiyat listesine yer verilmiştir. Burada kölelerin, hayvanların, su kuyularının, arazilerin ve elbiselerin fiyatlarına yer verilmiştir.

İktisat, hukuk ve tarih ilimlerinde yetkin bir isim olan Cengiz Kallek’in bu çalışmasında Hz. Peygamber’in iktisadî görüşlerini ve ümmete her konuda olduğu gibi iktisadî meselelerde de nasıl en güzel örnek olduğunu da gözlemleyebilmek mümkün.

Dünya bizim

30 Yorum

Ridvan İşik 02-12-2011, 18:21:12
iktisat=itikat
itikad ve iktisad bir bütündür iktisadi günahlar Nisa 29./30.ayetlrde cehennemle korkutulr.İslam dünyasi peçe misvak ve sarikle dini özleştirerek İslamin ruhuna büyük zarar vermiştir.

Yorumların tamamı için tıklayınız.

Diğer Haberler

Fıkıhdan İslâm Hukukuna / Prof.Dr.Talip Türcan

Asr-ı Saadet İktisadı & Peygamber Nasıl Bir Ekonomi Uyguladı? / Cengiz Kallek

Nurullah Erkoç : Unutulan Sünnet  "İtikaf"

El-Ezher'in hazırladığı alternatif İslami anayasa taslağı

Tarihte Ekonomik Dönemler,Sistemler ve İslamiyet / Prof.Dr.Osman Eskicioğlu

İslam Hukukuna göre Kadının Boşanma Hakkı (1) / Yunus Vehbi Yavuz

İslam ekonomiye ne der? / Günümüz Meselelerine Cevaplar..

İslam Hukukunun Genel Gayesi / Tahir bin Aşur

İslam Ekonomisi ve Marxçı Sosyalizm Açısından İhtiyaç / M.Bakır es-Sadr

İslam Devlet Teorisinde Yönetim İlkeleri / Yrd.Doç.Dr.Ali Duman

Hz.Ali'nin torunundan "Haklar Risalesi"

Beş İslam'ın Şartı (İbadetler) + Altı da İnancın Şartı (Amentü) - Ahlâk-sız Türk Müslümanlığı / Prof.Dr.İlhami Güler

İslami finansı anlamak / Frank Vogel

Zekatın terbiye edici etkisi ve Friedman / Aliya İzzetbegoviç

Din ve İktisat / Prof.Dr.Musa Kâzım Yılmaz

İktisadi Düşüncelerin Bozuklukları ve Sahih Çözüm / Hakkı Eren

İslam Ekonomisi ve Marksist-Kapitalist Ekonomi / Musavi Lari

Günümüz Çarpık Ekonomi Anlayışı ve İslam Ekonomisi / Prof.Dr.Osman Eskicioğlu

İslam Ekonomisinin Mülkiyet Anlayışı / Prof.Dr.Osman Eskicioğlu

İslam'da İktisat Nizamı / Takiyyuddin en-Nebhani

Osmanlı Hukuk Sistemi

İslam Ekonomisinin Genel Yapısı / Muhammed Bakır es-Sadr

İslam İktisat Doktrini Üzerine Mülahazalar / Yahya Arslan

Ebu Hanife'nin İctihatlarında Dinde Kolaylık ve Fakirin Korunması / Yrd.Doç.Dr.A.Vehbi Ecer

İslam Hukukunun Kaynağı Olarak Kur'an / Yrd.Doç.Dr.Ali Duman

İslam Hukukunun Gayesi / Dr.Ali PEKCAN

İslam'ın Getirdiği Hukuki Düzenlemeler

Seküler Dünyada Fıkh'ı Konuşmak / Dr.Ebubekir SİFİL

İslam'ın Hükümleri Zamana Göre Değişir mi?

Temel Çizgileriyle Doktriner Kapitalizm / M. Bakır Sadr

İslami Ekonominin İncelikleri / Dr.Mustafa Özel

İslam'ın Sağladığı Sosyal Güvenlik / Prof.Dr.Faruk Beşer

Ceza Hükümleri Açısından Tevrat ve Kur'an / Prof.Dr.Suat Yıldırım

İşçi ve İşverenin Hukuki ve Ahlaki Sorumlulukları / Dç.Dr.Selim Arık

İslam'da Adalet İlkesi / Prof.Dr.Muhit Mert

İslam Hukukunda İctihat Kavramı
   
YAZARLAR  

Erhan Koç

Cengiz Duman

Mustafa Büyüksoy

Ömer Faruk Karataş

Adem İnce

Ferhat Özbadem

Nurullah Erkoç

Kalem sûresinde "Bahçe Sahipleri" kıssası
29/01/2014 - 10:36

SÖYLEŞİ  

'Türkiye İslam'ı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslam'laştırmalı' Mevlana Vahiduddin Han

Hindistanlı düşünür ve barış eylemcisi Mevlana Vahiduddin Khan geldiği Türkiye'de Timetürk'ün sorularını cevaplandırdı. Khan: 'Türkiye İslamı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslamlaştırmalı' dedi.

EDİTÖRDEN  

Islah ve İhya : Fikribeyan 3 yaşında

Mümin olmak: Bize bazı belli başlı görevler üstlenmemizi gerektirir. Bu görevler zaman ve şartlar ekseninde Öncül olma yönünden değişiklik gösterir. Çağımız putperestliğinin Doğu. Batı, Asya, Afrika gibi değişik coğrafyalarda değişik tezahürlerini görmemizi ve tahlil etmemizi iletişim araçları vasıtası ile kolayca tahlil etmemizi değerlendirmemizi sağlamaya yönelik ciddi bir iletişim çağı olduğu hesaba katılırsa biz Müslümanların bu iletişimden ve onun getirilerinden faydalarından mesul olduğumuz gerçeğini bize yansıtır.

İKTİBAS  

Prof.Dr.Yasin Aktay

Prof.Dr.Saffet Köse

Prof.Dr.Şinasi Gündüz

M.Beşir Eryarsoy

Prof.Dr.Ahmet Ağırakça

Prof.Dr.Tahsin Görgün

Prof.Dr.İbrahim Sarmış

Prof.Dr.Sönmez Kutlu

Prof.Dr.Hayri Kırbaşoğlu

Muhammed Abid Cabiri

M.Muhtar eş-Şankiti

Dr.Muhammed Ammara

"SÖMÜRGECİLİĞİN KEŞİF YOLU" ORYANTALİZMİN KLASİK SOSYOLOJİYE ETKİLERİ
05/02/2010 - 17:07

VİDEOLAR  

Şehid Seyyid Kutub belgeseli (Video)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (1)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (2)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (3)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (4)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (5)

 
 
Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim

Copyright © 2009 FİKRİ BEYAN
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz