Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim
  KURAN ÇALIŞMALARI     SÜNNET-HADİS     İSLAM DÜŞÜNCESİ     HUKUK-İKTİSAT-FIKIH     USÛL-METODOLOJİ     DİNLER TARİHİ     KİTABİYAT  

Arama

M.Beşir Eryarsoy Hocamızla Demokrasi Üzerine Röportaj

Atasoy Müftüoğlu / Tarihsel Zamanları Etkilemek

Kürşad Atalar'la Toshihiko İzutsu ve oryantalistler üzerine...

İnsan ve İstibdâd / Abdurrahmân Kevâkibî

Düşüncenin Okullaştırılması ve 21.Yüzyılda Müslümanların Geleceği / Kürşat Atalar

  
.: Yazarlar :.


 
Tekfir Afeti
07/07/2009 - 15:47

Dr.Muhammed Ammara

Bazı düşünce ve fetva kurumlarına yönelik bir şikâyet vardır. Şikâyetin konusu, bu kurumların, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Hz. Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna şehâdet eden ehl-i kıpleden muhalif grupları tekfir etmede aceleci davranmasıdır.

 

Eski ve modern İslâm kültürümüz incelendiğinde tekfir probleminin ne kadar eski olduğu görülür… Aynı şekilde tekfir etmede aceleci davranmaya yönelik şikâyetlerin ve muhalifleri tekfir etmede ne kadar aşırıya gidildiğinin eski olduğu da…

 

Huccetü’l-İslâm Ebu Muhammed Gazali de (H. 450-505 – M. 1058-1111) kendi yaşadığı dönemde bu meseleden söz etmiştir. Eşarilerin önde gelen imamlarından biri olan Gazali, bazı İslâmî grupların, diğer grupları tekfir etmeye olan eğilimlerine dikkat çekerek şöyle diyor:

 

“Bazı gruplar, tekfirde öylesine aşırıya gidiyorlar ve öylesine mutaassıp davranıyorlar ki, bazı taifeler kendi grubunun dışındaki diğer bütün grupları tekfir etme noktasına ulaşıyorlar… Çünkü bütün gruplar muhaliflerini tekfir ediyorlar ve onların Hz. Peygamberi yalanladıklarını söylüyorlar.

 

Örneğin Hanbelî olan, Allah’ın arşa istiva ettiği meselesinde Hz. Peygamberi yalanladığını iddia ederek Eşarî olanı tekfir ediyor. Eşarî olan da Hanbeli olanın müşebbih olduğunu (yani Allah’ı mahlûkata benzettiğini) ve dolayısıyla Allah’ın hiçbir şeye benzemediğini haber veren Hz. Peygamberi yalanladığını iddia ederek Hanbelî’yi tekfir ediyor. Yine Eşarî olan, Allah’ın görüleceği meselesinde, aynı şekilde ilim, kudret gibi sıfatların O’na nispet edilmesi meselesinde Mutezile’nin Hz. Peygamberi yalanladığını iddia ederek onları tekfir ediyor. Mutezile ise bu sıfatların Allah’a nispet edilmesinin, tevhid konusunda Hz. Peygamberi yalanlamak olduğunu iddia ederek Eşarileri tekfir ediyor.”

 

Gazali, muhalifleri tekfir etme konusundaki bu “aşırılıkları ve taassupları” gözler önüne serdikten sonra, sadece bir grubun bütün doğrulara sahip olduğunu reddettiğini açıklıyor. Şöyle diyor:

 

“İnsafla (doğru ve adil bir şekilde) değerlendirildiğinde, hakkı (doğruyu) sadece bir görüşe özgü kılanların, küfre (kâfirliğe) ve çelişkiye daha yakın oldukları anlaşılır… Yolları farklı olsa da, ‘lâ ilâhe illallah Muhammedun resulullah’ sözüne sadakatle bağlı kaldıkları ve bu sözü bozacak bir şey yapmadıkları sürece diğer grupları tekfir etmekten ve ehl-i İslâm’a dil uzatmaktan kaçınmak gerekir. Sadece cehaletin hükmü altındaki kişiler, tekfir etmede aceleci davranma yoluna giderler…”

 

Gazali, Hz. Peygamberi yalanlamak ile –ki bu küfürdür (kafirliktir)- O’nun sözlerini tevil etmeyi (yorumlamayı) birbirinden ayırıyor. Hz. Peygamberin sözlerini Tevil edenler –biz onlardan farklı düşünsek bile- O’nu yalanlıyor değillerdir.

 

Gazali bu duruma Mutezile’yi ve Müşebbihe’yi örnek göstererek şöyle diyor: “Aralarındaki bütün farklılığa rağmen Mutezile ve Müşebbihe grupları Hz. Peygamberi tasdik ediyorlar (doğruluyorlar)… Ancak tevillerinde hata ediyorlar ki bu da içtihat alanına giriyor. Bu durumda onları tekfir etmek men edilmiştir ve bunun delili de şudur: Nass ile sadece Hz. Peygamberi yalanlayanın tekfir edileceği sabittir. Bu kimseler zaten Hz. Peygamberi yalanlamıyorlar; tevilde hata etmenin tekfir etmeyi gerektirdiği ise bizim için sabit değildir; bunun için mutlaka bir delil gerekir. Dolayısıyla “lâ ilâhe illallah” dedikleri için kesin olarak bu kimselerin masum oldukları (yani tekfir edilemeyecekleri) sonucuna varılır. Bu durumlarının ortadan kaldırılması ise ancak kesin bir delile dayanarak mümkün olur…”

 

Gazali, kesin bir delil olmadan, aceleci bir şekilde tevil etme yoluna gidenlerin tekfir edilmelerinin hata olduğundan da bahsediyor. Bu hususta şöyle diyor: “Bazı kimseler, kesin bir delil olmadan, zanna dayanarak (nassları) tevil etmede pek aceleci davranıyorlar. Ancak her durumda bu kimselerin tekfir edilmesi için acele edilmesi de gerekmiyor. Aksine bu kimselerin durumlarına bakılır; eğer tevili inanç esaslarıyla ilgili olmayan bir mesele hakkındaysa tekfir edilmezler.”

 

Sonra Gazali, tekfirin söz konusu olacağı inanç esasları ile tekfirin söz konusu olmayacağı fer’i meseleleri birbirinden ayıracak bir kural koyuyor: “Görüşler iki kısımdır; kısımlardan biri inanç esasları ile ilgilidir, diğeri ise fer’i meselelerle ilgilidir. İman esasları üçtür: Allah’a iman, Peygamberine iman ve ahiret gününe iman. Bunların dışındakiler fer’i meselelerdir. Fer’i meselelerde aslen tekfir yoktur; ancak bunun bir istisnası bulunuyor. Bu istisna, tevatür yoluyla Hz. Peygamberden geldiği bilinen dinî bir esasın inkar edilmesidir.”

 

Huccetü’l-İslâm Gazali bu nefis sözlerini, “lâ ilâhe illallah Muhammedun resulullah” diyenleri tekfir etmekten sakındırarak bitiriyor. Şöyle diyor: “Bir yol bulunabildiği müddetçe tekfirden kaçınmak zorunludur. Kıbleye yönelerek namaz kılan ve açık bir şekilde “lâ ilâhe illallah Muhammedun resulullah” diyenlerin kanlarını ve mallarını helal görmek hatadır. Bin kafiri serbest bırakmakta hata etmek, dökülmesi men edilmiş bir Müslüman’ın kanını dökmekte hata etmekten daha hafiftir.”

 

Evet, Gazali’nin bu sözleri, tekfir afetine geçit vermemek için okunup incelenmesi ve şerh edilmesi gereken sözlerdir.

 

 

Bu makale Halil Kendir tarafından Dünya Bülteni için tercüme edilmiştir.


8699

 

 

YORUMLAR

emanullah batmani 07-08-2009, 21:19:52
evet.tekfir etmek ve etmemek ikiside hastalıktır..hemde büyük hastalık..dr.yazısının şu bölümünü tabi gazaliden alıntısını iyi anlamak gerekir.*** Yolları farklı olsa da ‘lâ ilâhe illallah Muhammedun resulullah’ sözüne sadakatle bağlı kaldıkları ve bu sözü bozacak bir şey yapmadıkları sürece diğer grupları tekfir etmekten ve ehl i İslâm’a dil uzatmaktan kaçınmak gerekir.***tabi usulde budur tevhidini bozmadığı müddetçe kimse bir diğer kimseyi tekfir edemez..ama bozarsa(ki bunu
 
Ridvan İşik 08-11-2011, 10:52:32
Ne yazik ki hristiyan dünyasinin afarozu gibi islam dünyasinda da Tekfir illeti kurumlaşmiştir.geçmiş bunun aci örnekleriyle doludur.ve hala da selefiye gibi bazi gruplar bunu bolca yapiyor.Osmanlinin çöküş döneminde tekfir hastaliği zirveye ulaşmişti yalniş tekfir diniçinde dinsizliktir.
 

YAZARIN DİĞER YAZILARI

07/07/2009 - 15:47 Tekfir Afeti
 
   
YAZARLAR  

Erhan Koç

Cengiz Duman

Mustafa Büyüksoy

Ömer Faruk Karataş

Adem İnce

Ferhat Özbadem

Nurullah Erkoç

Kalem sûresinde "Bahçe Sahipleri" kıssası
29/01/2014 - 10:36

SÖYLEŞİ  

'Türkiye İslam'ı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslam'laştırmalı' Mevlana Vahiduddin Han

Hindistanlı düşünür ve barış eylemcisi Mevlana Vahiduddin Khan geldiği Türkiye'de Timetürk'ün sorularını cevaplandırdı. Khan: 'Türkiye İslamı sekülerleştirmemeli, sekülerliği İslamlaştırmalı' dedi.

EDİTÖRDEN  

Islah ve İhya : Fikribeyan 3 yaşında

Mümin olmak: Bize bazı belli başlı görevler üstlenmemizi gerektirir. Bu görevler zaman ve şartlar ekseninde Öncül olma yönünden değişiklik gösterir. Çağımız putperestliğinin Doğu. Batı, Asya, Afrika gibi değişik coğrafyalarda değişik tezahürlerini görmemizi ve tahlil etmemizi iletişim araçları vasıtası ile kolayca tahlil etmemizi değerlendirmemizi sağlamaya yönelik ciddi bir iletişim çağı olduğu hesaba katılırsa biz Müslümanların bu iletişimden ve onun getirilerinden faydalarından mesul olduğumuz gerçeğini bize yansıtır.

İKTİBAS  

Prof.Dr.Yasin Aktay

Prof.Dr.Saffet Köse

Prof.Dr.Şinasi Gündüz

M.Beşir Eryarsoy

Prof.Dr.Ahmet Ağırakça

Prof.Dr.Tahsin Görgün

Prof.Dr.İbrahim Sarmış

Prof.Dr.Sönmez Kutlu

Prof.Dr.Hayri Kırbaşoğlu

Muhammed Abid Cabiri

M.Muhtar eş-Şankiti

Dr.Muhammed Ammara

"SÖMÜRGECİLİĞİN KEŞİF YOLU" ORYANTALİZMİN KLASİK SOSYOLOJİYE ETKİLERİ
05/02/2010 - 17:07

VİDEOLAR  

Şehid Seyyid Kutub belgeseli (Video)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (1)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (2)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (3)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (4)

"Gelenek ve Modernite arasında İslam" Ebubekir Sifil - R.İhsan Eliaçık (5)

 
 
Künye Günün Haberleri Sitene Ekle Ana Sayfa Yap Üye Ol Üye Girişi İletişim

Copyright © 2009 FİKRİ BEYAN
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır.
İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz